Gmina Kunów po raz trzeci walczy o środki na modernizację kaplicy św. Katarzyny

Gmina Kunów konsekwentnie dba o zabytki

Gmina Kunów od lat prowadzi działania na rzecz ochrony lokalnych zabytków i miejsc pamięci – od krzyży i przydrożnych kapliczek, po większe obiekty sakralne. W tę pracę aktywnie włączają się stowarzyszenia: Stowarzyszenie na rzecz renowacji kościoła i zabytków w Kunowie, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kunowskiej czy Stowarzyszenie „Witulin nad Świśliną”, a także osoby prywatne: Teresa Łucka, czy Władysław Gałka.

Kaplica św. Katarzyny jest jednym z najważniejszych obiektów wymagających pilnej interwencji. Dlatego 22 października Gmina po raz trzeci zawnioskowała o dotację celową z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na jej modernizację.

– Wniosek składamy już po raz trzeci. W 2024 r. oraz w 2025 r. nie przyznano nam dofinansowania na ten cel – przypomina Lech Łodej, Burmistrz Miasta i Gminy Kunów.

Kaplica sprzed sześciu stuleci

Kaplica została wzniesiona w 1430 roku, ufundowana przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego. To unikatowy przykład średniowiecznej architektury gotyckiej – murowana, sześcioboczna, pierwotnie kryta gontem, z charakterystycznym ostrołukowym okienkiem i herbem fundatora nad wejściem.

Przez wiele lat przypuszczano, że znajduje się na terenie sołectwa Kurzacze – dopiero aktualne pomiary geodezyjne potwierdziły, że stoi w Janiku. Teren, na którym się znajduje, należał wcześniej do Lasów Państwowych.

– Uregulowaliśmy to z Nadleśnictwem Ostrowiec Świętokrzyski i teren ten został nam użyczony – wyjaśnia burmistrz.

Kaplica była nie tylko miejscem modlitwy – pełniła również funkcję słupa granicznego między dobrami biskupów krakowskich. Przy niej znajdowała się pustelnia, którą zamieszkiwali opiekunowie obiektu.

 Pisał o niej ksiądz Aleksander Bastrzykowski w  Monografii historycznej „Kunowa nad Kamienną i okolicy”.

– Przy drodze z Ostrowca do Iłży stoi kapliczka zbudowana częścią z cegły, częścią z kamienia łupanego w skale kunowskiej, sześciokątna, zasklepiona, gontem kryta z niewielkim okapkiem, wewnątrz owalnie zakończona herbem Dębno, zewsząd oszabrowana, na szczycie ładnej roboty krzyżyk w obłokach, wewnątrz od wschodniej strony w murze znajduje się wnęka,  w niej charakterystyczne gotyckie okienko – pisał ksiądz Aleksander Bastrzykowski.

Historia bitwy, pamięci i lokalnej tradycji

W styczniu 1864 r., w pobliżu kaplicy, oddział ppłk. Karola Kality „Rębajły” zwyciężył rosyjski oddział – wydarzenie to upamiętnia tablica z 1979 roku. We wnętrzu kapliczki znajduje się rzeźba św. Katarzyny z przełomu XVII i XVIII wieku oraz krzyż, który pierwotnie stał na zewnątrz.

–  W ołtarzyku wcale udana kamienna figura Świętej Katarzyny, panny i męczenniczki, na postumencie starannie wyryty napis: S. Katarzina. Wejście do kapliczki od południa przez furtkę, zamykaną na haczyk. Nad wejściem płyta z kamienia kunowskiego, na której starannie wyryty herb Dębno, nad nim kapelusz kardynalski, po prawej jego stronie infuła i pastorał biskupie, z lewej korona, miecz, berło i jabłko, to ostatnie uszkodzone – wyliczał ksiądz Aleksander Bastrzykowski. 

Projekt gotowy. Teraz decyzja ministerstwa

Gmina ma już pełną dokumentację – wykonano projekt i ekspertyzy. Jeśli uda się pozyskać środki, modernizacja obejmie m.in.: badania stratygraficzne tynków, wymianę dachu, konserwację murów zewnętrznych, prace przy fundamentach.

Planowany termin realizacji zadania to listopad 2026 r.

– Ze względu na unikatową wartość historyczną obiektu po raz kolejny wnioskujemy o środki na jej modernizację. Jesteśmy przygotowani dokumentacyjnie, wykonane są ekspertyzy i projekt – podkreśla Lech Łodej.

Teraz wszystko zależy od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jeśli decyzja będzie pozytywna, jeden z najstarszych zabytków sakralnych w Polsce ma szansę przetrwać kolejne stulecia.