Znajdź nas na

Subscribe

FAKTY

Nie byłoby historii Ćmielowa bez Jacka Małachowskiego! O Kanclerzu Wielkim Koronnym przypomina pamiątkowa tablica!

Jacek Małachowski to postać obok życiorysu której, nie można przejść obojętnie. Był targowiczaninem, przeciwnikiem reform, a jednocześnie zasłużył się dla rozwoju nauk technicznych, polskiego górnictwa, a przede wszystkim rozwinął rodzimy przemysł – zakład, produkujący wyroby fajansowe, którego tradycje kontynuuje dziś Fabryka Porcelany w Ćmielowie. Wczoraj (sobota, 11 września) dzięki inicjatywie Stowarzyszenia Miłośników Historii Ćmielowa, na ścianie dzwonnicy ćmielowskiego kościoła, odsłonięta została tablica upamiętniająca dokonania kanclerza, wykonana przez lokalnego artystę-rzeźbiarza – Gustawa Hadynę, – Źycie nasze to nic innego jak przemijanie, a żeby zatrzymać to przemijanie, to właśnie takie chwile są w naszej gminie bardzo potrzebne. Fundament jest ważny, bo to cała ostoja budynku. I ten wielki kanclerz był takim fundamentem dla naszego Ćmielowa i my te fundamenty możemy dalej dzięki niemu wznosić – mówiła Joanna Suska, burmistrz Ćmielowa.

Edmund Wójcik. Fot. Łukasz Grudniewski/naOSTRO.info

Edmund Wójcik, prezes Stowarzyszenia Miłośników Historii Ćmielowa wyjaśnia, że pomysł na tablicę wypłynął z chęci przypominania o wielkich postaciach ziemi ćmielowskiej. 

– Zamknijmy na chwilę oczy i wyobraźmy sobie Ćmielów bez Fabryki Porcelany, w jakim miejscu jesteśmy, w jakim miejscu byśmy się znajdowali, gdyby nie Jacek Małachowski, pomijając jego  kontrowersyjną sylwetkę jako polityka czy męża stanu. Skupmy się na tym co zrobił jako gospodarz i właściciel Ćmielowa. Jego dokonania są niezaprzeczalne, nie do podważenie. Stoimy przy dzwonnicy, która także jest jego dziełem, dobudował trzecią kondygnację z zegarem. Pomysł sam narodził się przy okazji odnowienia nagrobka jego małżonki Petroneli z Rzewuskich. Jako Stowarzyszenie postanowiliśmy zrobić ten pierwszy krok w przywracaniu pamięci w Ćmielowie. Wypadło na Jacka Małachowskiego. Cieszymy się, że nasza idea przekuta została w konkretny czyn – wyjaśnia Edmund Wójcik.  

Dodaje, że odsłonięcie pamiątkowej tablicy, to zapowiedź kolejnych działach Stowarzyszenia. 

– Zygmunt Gloger we wstępie do swojej „Encyklopedii Staropolskiej”  napisał tak: „Obce rzeczy wiedzieć dobrze jest – swoje, obowiązek”. Myślę, że dzisiejsze odsłonięcie tablicy Jacka Małachowskiego, zapoczątkuje w Ćmielowie przywracanie pamięci o ludziach, którzy odcisnęli tutaj swoje piętno. Kto dzisiaj pamięta, kto zna takie nazwiska jak ksiądz Kacper Kotkowski, profesor Zygmunt Krzak, Franciszek Kwiecień, ksiądz Juliusz Chyżewski, Maciej z Iłży, Stanisław Thugutt, ksiądz Jan Wiśniewski, Józef Wencel, Mieczysław Chodurski, czy już sięgając do tej historii najnowszej: Jadwiga Wolańska, Bogumił Kudas, Waleria Szrajber i wielu wielu innych. Myślę, że ci wymienieni przeze mnie ludzie, znani nam z nazwiska dzisiaj, jak również wielu bezimiennych, którzy przepadli w niepamięci, stanowią bogactwo tej ziemi. Ziemi, która naprawdę ma się kim poszczycić, która nie potrzebuje importować bohaterów, bo ma swoich, ma swoje dziedzictwo, że wspomnę tu tylko o kilku tysiącach lat osadnictwa na terenie Ćmielowa, ciągłości tego osadnictwa, wspaniałych zabytkach ceramicznych. Ta pamięć jest do obejrzenia wszędzie w Polsce, ale nie w Ćmielowie. W Ćmielowie nie mamy ani kawałeczka krzemienia, ani kawałeczka ceramiki, którą  moglibyśmy wystawić i powiedzieć, to zostało znalezione tutaj, w Ćmielowie – mówił podczas wczorajszych (sobota, 11 września) uroczystości Edmund Wójcik.

Joanna Suska, burmistrz Ćmielowa i Edmund Wójcik, prezes Stowarzyszenia Miłośników Historii Ćmielowa z rzeźbą wykonaną przez Gustawa Hadynę, ćmielowskiego artystę-rzeźbiarza
fot. Łukasz Grudniewski/naOSTRO.info

Sylwetkę  Jacka Małachowskiego przypomniał  doktor Piotr Olszewski, mieszkaniec Kielc, który podkreśla, że „z dziada pradziada jest ćmielowiakiem”. Jest także autorem biografii kanclerza Jacka Małachowskiego.

– Od ponad dwóch wieków dostatnie życie naszego miasta oraz całej okolicy, związane jest z Fabryką Porcelany. Tyle czasu upłynęło też od chwili, kiedy chowamy naszych bliskich na parafialnym cmentarzu, a zegar na kościelnej dzwonnicy, odmierza nam doczesny czas. Nie jeden świąteczny rosół ugotowano na wodzie przyniesionej ze studni na Rynku i niejedno wesele, czy chrzciny odbyły się przy piwie i wódce z ćmielowskiego browaru, funkcjonującego w latach 1800-1914, a w nim  niejedna dębowa beczka była wysmolona na zewnątrz dzięki smolarzom z Uroczyska Maziarka nad Kamienną, w sąsiedztwie Borowni. Niejeden też dom wybudowano z kamienia kopalni w Piaskach Brzóstowskich, a w nim wypieczono tysiące bochenków chleba z mąki z młyna na Borowni. I niejedna bez środków do życia staruszka, z dóbr Jacka Małachowskiego mogła dokończyć swojego żywota w obszernym przytułku w północno-zachodnim rogu cmentarza,  utrzymując się z ofiar mieszkańców za opiekę nad kościołem i cmentarze. Nie jeden mieszczanin ćmielowski, mógł pozyskać drewno na opał jako budulec z bodzechowskich lasów Jacka Małachowskiego, a także zarobić niezłe pieniądze rąbiąc okoliczne lasy pod kierunkiem osiedlonych na Drygulcu– Niemców. Nie byłoby tego wszystkiego, gdyby nie działalność   gospodarcza Kanclerza Wielkiego Koronnego Jacka Małachowskiego – mówił Piotr Olszewski. 

Piotr Olszewski, autor biografii Jacka Małachowskiego
fot. Łukasz Grudniewski/naOSTRO.info

 Jacek Hiacynt Małachowski w latach 1756, 1758, i 1760 wybierany był posłem na sejm z Sandomierskiego, a w 1764 r. i 1766 r. z Sieradzkiego. W 1759 r. został członkiem sądu asesorskiego, w 1761r. – członkiem Trybunału Koronnego, w 1764 r. członkiem Komisji Skarbowej i referendarzem koronnym, w 1776 r. – członkiem Komisji Edukacji Narodowej, w 1778 r. – prezesem Komisji Menniczej, w 1780 r. – podkanclerzym koronnym, w 1782 r. – członkiem Komisji Kruszcowej, poszukującej metali w Zagłębiu Staropolskim, w 1784 r. – członkiem Rady Nieustającej, w 1786 r. – kanclerzem wielkim koronnym.

W czasie obrad Sejmu Wielkiego występował jako przeciwnik zasadniczych reform ustrojowych. Opowiadał się za umiarkowanymi zmianami przeprowadzanymi w porozumieniu z Rosją. W proteście przeciwko Konstytucji 3 Maja złożył urząd kanclerza i przystąpił do konfederacji targowickiej.

Tablica upamiętniająca Jacka Małachowskiego wkomponowała została w budynek dzwonnicy
fot. Łukasz Grudniewski/naOSTRO.info

W 1797 r. zakupił posesję wójtostwa ćmielowskiego i tu wzniósł zakład produkujący wyroby fajansowe (jego tradycje kontynuuje Fabryka Porcelany w Ćmielowie). W 1812 r. założył w Denkowie „fabrykę piecowych kafli oraz innych naczyń glinianych” nadając ją sprowadzonemu z zagranicy Józefowi Petrowskiemu. Zmarł 27 marca 1821 r. w Bodzechowie. Został pochowany na cmentarzu w Ćmielowie.

– Jacek Małachowski był opiekunek kilku kościołów w swoich dobrach opatowskich. Od podstaw wybudował w 1798 roku kościół w Ruszkowie, przekazał plac pod budowę plebanii i organistówki w Rudzie Kościelnej,  a w 1807 roku w Denkowie założył cmentarz i wybudował z kamienna podmurówką – drewnianą dzwonnicę.  Również w parafii Wszechświętych –  Grocholice w 1816 roku wybudował murowaną dzwonnice. Do dzisiaj zachowało się w rejonie Sadowia wiele figur przydrożnych Świętego Jacka, tzw. Jacki,  patrona kanclerza, wykonanych na jego zlecenie przez kunowskich rzemieślników – przypomniał Piotr Olszewski. Dodając, że w latach 1799-1800 dzięki inicjatywie kanclerza dobudowano trzecią kondygnację tutejszej dzwonnicy i umieścił tam ku przestrodze spóźnialskich – zegar.

Odsłonięcia pamiątkowej tablicy dokonali: od lewej ksiądz Czesław Gumieniak, proboszcz parafii WNMP w Ćmielowie, Joanna Suska, burmistrz Ćmielowa i Piotr Olszewski, autor monografii o Jacku Małachowskim
fot. Łukasz Grudniewski/naOSTRO.info

– Człowiek umiera dwa razy, pierwsza śmierć jest od nas niezależna, bo wynika z naszej nieuniknionej śmiertelności, a druga zależna, gdy zapominamy o zmarłym i wymażemy go z naszej pamięci i stąd na ogół pomniki stawiamy za coś,  a nie za całą osobowość – podsumował historyk.   

Joanna Suska, burmistrz Ćmielowa przypomina, że ważne jest przekazywanie z pokolenia na pokolenie kart historii, aby przemijanie zatrzymać. 

– Kolejna szarfa biało-czerwona z odsłonięcia kolejnej tablicy, myślę, że będą  i inne  takie wielkie chwile w naszej gminie. Pan prezes Stowarzyszenia wymienił potrzebę utworzenia Izby Pamięci. Od kilku miesięcy prowadzimy już takie prace, w Domu Kultury imienia Witolda Gombrowicza są już na ten cel przygotowywane pomieszczenia. Będziecie też państwo już wkrótce świadkami innej wielkiej chwili, którą chciałabym na razie zachować w tajemnicy. Mamy w naszym mieście przekazany bardzo ważny element naszej historii, jaki nie mogę powiedzieć. Moje kroki, jako burmistrza Ćmielowa stawiam także w kierunku kultywowania dziedzictwa i kart historii. teraz każdy z nas przechodząc obok dzwonnicy może zerknąć na zawieszoną tam tablicę i powiedzieć dziękujemy ci Jacku Małachowski  –  podsumowała Joanna Suska, dziękując za organizację uroczystości.

Na uroczystościach nie zabrakło mieszkańców gminy Ćmielów
fot. Łukasz Grudniewski/naOSTRO.info

Głos zabrał także ksiądz Czesław Gumieniak, proboszcz parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ćmielowie. 

– Cieszę się  z tego powodu, że przywracając pamięć historyczną, czy osób związanych z Ćmielowem, dzieje się to w naszej świątyni. Nie wspominałem o tym  w kościele, bo to nie miejsce, ale zobaczcie w lipcu przeżywaliśmy bardzo piękną uroczystość sprowadzenia prochów świętej pamięci Tomasza Wójcika „Tarzana” i to też było związane z naszą świątynią, naszym cmentarzem – mówił ksiądz Czesław Gumieniak, przypominając, że już wkrótce kościół obchodzić będzie 700-lecie, a także zapowiedział remont dzwonnicy przykościelnej, który odbędzie się w przyszłym roku.

Wystawę poświęconą Jackowi Małachowskiemu można oglądać tuż przy Domu Kultury imienia Witolda Gombrowicza w Ćmielowie. Na cmentarzu parafialnym zaś znajduje się tabliczka, ufundowana przez księdza Jana Wiśniewskiego upamiętniająca miejsce, w którym stała niegdyś kaplica (wybudowana za życia Jacka Małachowskiego) w której kanclerz został pierwotnie pochowany.

– Przywróćmy pamięć o tych, którzy są bogactwem tej ziemi. Trzeba przypominać lokalną historię. We wszystkich krajach kultury łacińskiej pojęcie małej ojczyzny funkcjonuje i jest kultywowane. U nas się to poczucie dopiero budzi. Historia Ćmielowa jest częścią historii Polski – podsumowuje Edmund Wójcik.

Galeria foto Łukasz Grudniewski/naOSTRO.info

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-16
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-16

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-15
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-15

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-14
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-14

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-13
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-13

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-12
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-12

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-11
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-11

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-10
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-10

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-9
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-9

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-8
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-8

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-7
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-7

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-6
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-6

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-5
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-5

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-4
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-4

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-3
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-3

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-17
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-17

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-1
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-1

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-25
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-25

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-24
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-24

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-22
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-22

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-21
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-21

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-20
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-20

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-19
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-19

NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-18
NaOSTROinfo Jacek Małacvhowski tablica Ćmielów-18

Dołącz do dyskusji

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Reklama

Connect
Zapisz się do newslettera

Jeżeli chcesz otrzymywać cotygodniowe podsumowanie wiadomość. Zapisz się do newslettera.

Previous Next
Close
Test Caption
Test Description goes like this