„O wy, kwiaty mej młodości, prosto z łąki zioła, Co na Matkę Boską Zielną znoszą do kościoła…”

15 sierpnia sanktuaria maryjne, kościoły i kaplice, wypełniają się wiernymi i pielgrzymami. Wielu z nich do poświęcenia przynosi wianki zielne, bukiety kwiatów, kłosy zbóż i owoce.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny jest najstarszym świętem maryjnym w roku liturgicznym, obchodzone w Kościele katolickim, koptyjskim, Kościołach prawosławnych oraz przez część anglikanów. W tradycji wschodniej jest nazywane Zaśnięciem Najświętszej Bogurodzicy. W prawosławiu jest jednym z dwunastu wielkich świąt, które zamyka rok liturgiczny. Obchodzone było najprawdopodobniej już w V wieku.

Kwiaty z pól okolicznych uszczknięte i zioła,
Przenajświętsze ofiary pracowitej wioski,
Przyniosły swe zapachy do wnętrza kościoła,
Przyniosły przed oblicze dobrej Matki Boskiej.

Wacław Rolicz-Lieder

1 listopada 1950 roku papież Pius XII bullą Munificentissimus Deus ostatecznie ustanowił Wniebowzięcie NMP dogmatem, stwierdzając, że „Niepokalana Bogarodzica zawsze Dziewica Maryja, po zakończeniu biegu życia ziemskiego, została z ciałem i duszą wzięta do niebieskiej chwały”. W nauce prawosławnej Zaśnięcie Bogurodzicy wypływa z faktu, że jest Matką Jezusa-Życia, który po jej śmierci zabiera ją do nieba.

Również Sobór Watykański II stwierdza: Niepokalana Dziewica, zachowana wolną od wszelkiej skazy winy pierworodnej, dopełniwszy biegu życia ziemskiego z ciałem i duszą wzięta została do chwały niebieskiej i wywyższona przez Pana jako Królowa wszystkiego, aby bardziej upodobniła się do Syna swego, Pana panujących oraz zwycięzcy grzechu i śmierci.

– Każdy rejon ma swoje zwyczaje i przekonania. W X-wieku w Kościele w Polsce jest znany zwyczaj przynoszenia 15 sierpnia do poświęcenia ziół, polnych kwiatów, a także owoców i warzyw. W tym dniu, w Święto Matki Bożej Zielnej ludzie dziękują jej za pomoc w ciężkiej pracy na roli, za opiekę nad nimi i plonami. Jest to także forma dziękczynienia za płody ziemi. Dlatego też w wielu parafiach wciąż kultywowany jest ściśle związany z tym świętem zwyczaj, tradycja organizowania dożynek, podczas których rolnicy przynoszą do kościoła piękne wieńce, ale też kwiaty i zioła. Dziękują Panu Bogu za tegoroczne plony, wypraszają łaskę, Boże błogosławieństwo i urodzaje na rok następny – wyjaśnia ksiądz prałat Jan Sarwa, proboszcz parafii Świętego Michała w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Błogosławieństwo ziół i kwiatów odbywa się po modlitwie po Komunii Świętej. Celebrans przygotowuje wiernych do przyjęcia błogosławieństwa mówi m.in.:

Rozśpiewały się usta, organ wciąż przewodzi,
Ten w piersi się uderza, ten znak krzyża czyni:
Ochraniaj nas od wojny, ognia i powodzi,
O ziół Królowo można, naszych pól Rządczyni!

Wacław Rolicz-Lieder

– Bukiety kwiatów, roślin zielonych i ziół leczniczych, które przynosimy dzisiaj do kościoła, oznaczają duchową dojrzałość Maryi i bogactwo łask, jakimi Bóg od wieków obdarzył Matkę swojego Syna i naszą. Za przyczyną Królowej nieba i ziemi prośmy Boga, aby te zioła, kwiaty i owoce, przez Niego błogosławione, służyły dobru ludzi i zwierząt.

Według tradycji ludowej bukiet do poświęcenia w Święto Matki Boskiej Zielnej powinien składać się z 7 lub 77 różnych ziół, zbóż, a także kwiatów. Siódemka bowiem już „Starym Testamencie” jest symbolem doskonałości. Do 7 podstawowych ziół zalicza się: bazylie, miętę, melisę, rumianek rozmaryn, lubczyk i nasturcję. Po zakończeniu święta bukietów jednak nie wolno wyrzucać – dawniej trzymano je przez cały rok, wierząc, że ochronią dom od nieszczęścia, choroby, czy klęsk żywiołowych. Wierzono, że zioła są szczególnie skuteczne w leczeniu ludzi, a także zwierząt.

– Zwyczaj ma także podstawy biblijne. Księga Wyjścia wspomina bowiem o przynoszeniu do świątyni pierwocin z płodów ziemi w dowód wdzięczności. Zwyczaj ten został podjęty przez chrześcijan. Od początków chrześcijaństwa była wśród ludzi wiara, że Maryja została wzięta do nieba z ciałem i duszą – przypomina ksiądz dziekan Jan Butryn, proboszcz parafii Świętego Mikołaja w Szewnie.

To najstarsze święto maryjne, związane jest z tym, że Matka Boska nie umarła, lecz zasnęła głębokim snem, a Jej dusza i ciało zostało zaniesione przez anioły do nieba.

Według jednej z legend w dniu zaśnięcia zjechali się z różnych stron świata apostołowie, aby u podnóża Góry Oliwnej pochować ciało Matki Boskiej. Nie było wśród nich jednak Tomasza, który się spóźnił. Gdy wreszcie przybył, poprosił o otwarcie grobu. Grób okazał się pusty, wewnątrz nie było ciała, a na miejscu gdzie leżało znaleziono wianki i pachnące lilie.

O święcie Matki Boskiej Zielnej wspominają także polscy poeci jak Jan Lechoń, czy Wacław Rolicz-Lieder. Ten pierwszy tak opisywał dzień 15 sierpnia:

„O wy, kwiaty mej młodości, prosto z łąki zioła,
Co na Matkę Boską Zielną znoszą do kościoła, 
I stawiają Częstochowskiej, by podniosła rączkę, 
Nad firletkę, macierzankę i nad srebrną drżączkę, 
Nad rozchodnik i lawendę, nad rutę i miętę, 
Bo to wszystko przecież Boże, bo to wszystko święte, 
Jak stajenka betlejemska z prostym polskim bydłem, 
Tak zrównane są te zioła z mirrą i kadzidłem…”